Zadzwoń 505 300 813

Gdy w seksualności coś siada (libido, pobudzenie, erekcja, orgazm, nawilżenie, czucie, ból, „odcięcie”), wiele osób automatycznie szuka winy w „psychice” albo „hormonach”. Tymczasem bardzo często problem dotyczy tego, jak działa układ nerwowy: regulacja pobudzenia, czucie, kontrola autonomiczna, napięcie mięśniowe, ból i poczucie bezpieczeństwa w ciele. 

Rehabilitacja neuronalna (neurorehabilitacja) w kontekście seksualności traktuje funkcje seksualne jak złożoną umiejętność sensomotoryczną. To znaczy: można ją realnie wspierać przez neuroplastyczność, trening czucia, regulację układu autonomicznego oraz pracę nad koordynacją i rozluźnianiem dna miednicy. 

Dlaczego to działa? Mechanizm w jednym zdaniu

Funkcjonowanie seksualne zależy od współpracy:

czucia (aferentacji) → interpretacji w mózgu → regulacji pobudzenia (AUN) → reakcji naczyniowo-mięśniowej.

Jeśli układ nerwowy jest w alarmie, zamrożeniu lub bólu, ciało działa ochronnie i „odcina” seksualność. 

Kiedy podejście neurorehabilitacyjne jest szczególnie trafione?

Najczęściej wtedy, gdy pojawia się co najmniej jeden z elementów:

• spadek czucia genitalnego / trudność z pobudzeniem,

• ból w trakcie seksu (zwłaszcza z komponentą napięciową),

• trudność z erekcją/wytryskiem lub orgazmem po zdarzeniu neurologicznym,

• spastyczność, problemy pęcherzowo-jelitowe i lęk przed „wpadką”,

• „niby chcę, ale ciało nie reaguje” (dysregulacja pobudzenia).

W uszkodzeniach rdzenia kręgowego zaleca się, by tematy seksualne były standardową częścią rehabilitacji (od planowania i stymulacji po bezpieczeństwo, pęcherz/jelita i ryzyko dysrefleksji autonomicznej przy zmianach powyżej Th6). 

6 filarów „rehabilitacji neuronalnej seksualności”

Regulacja układu nerwowego: z trybu alarmu do trybu kontaktu

To fundament. Po udarze seksualność bywa pomijana w opiece, mimo że jest częstym problemem i mocno wpływa na jakość życia (Dusenbury et al., 2025). Klinicznie: bez minimalnego poczucia bezpieczeństwa w ciele trudno budować pobudzenie i przyjemność. 

Praktycznie: krótkie, powtarzalne protokoły (oddech, rozluźnianie, uważność na sygnały ciała, przerwy na „zjazd pobudzenia”), plus odczarowanie presji wyniku (Dusenbury et al., 2025). 

Rehabilitacja czucia (sensory retraining): „mapowanie” bodźców i przyjemności

Gdy czucie jest osłabione, „poszatkowane” albo nadwrażliwe, mózg dostaje chaotyczne dane. Wtedy pracuje się jak w neurorehabilitacji: stopniowo, precyzyjnie, bez przymusu.

W wytycznych dotyczących rdzenia pojawia się też ważny trop: po SCI zachodzą zmiany neuroplastyczne i obszary dotąd „nieseksualne” mogą stać się źródłem pobudzenia w odpowiednim kontekście. 

Praktycznie: ćwiczenia różnicowania dotyku (nacisk/tempo/temperatura), „strefa przejścia” (okolice tuż poniżej obszaru zmienionego czucia), powolne budowanie tolerancji i przyjemności bez celu „orgazm teraz” (Lever & Leong, 2017). 

Dno miednicy jako „interfejs” układu nerwowego: koordynacja, nie tylko siła

Dno miednicy to nie wyłącznie „wzmocnić”. W kontekście seksualności równie ważne jest rozluźnianie, czucie i timing.

W RCT u kobiet z SM 12 tygodni nadzorowanego treningu mięśni dna miednicy poprawiało funkcje seksualne i zmniejszało dystres seksualny (Zachariou et al., 2024). 

Praktycznie: protokoły napięcie–rozluźnienie, praca na oddechu, koordynacja z pobudzeniem (Zachariou et al., 2024). 

Udar: ciało + emocje + poznanie 

Po udarze w grę wchodzą nie tylko czynniki fizyczne, ale też depresja, lęk, zmiana roli w relacji i bariery systemowe w rozmowie o seksualności . 

Dodatkowo: deficyty poznawcze i percepcyjne mogą realnie ograniczać uczestnictwo w seksie i komplikować kwestie zgody. To temat, którego nie wolno „przeskakiwać”, jeśli ma być bezpiecznie i etycznie. 

Interwencje psychologiczne i edukacyjne: działają, ale jest ich mało

Systematyczny przegląd interwencji psychologicznych po udarze pokazuje, że badań jest niewiele; dominują modele edukacyjno-konsultacyjne (np. PLISSIT), a interwencji cyfrowych praktycznie nie znaleziono.

Wniosek praktyczny: często największy „zysk” robi połączenie psychoedukacji + planu stopniowania bliskości + pracy z ciałem/układem nerwowym (Brandão et al., 2025; Dusenbury et al., 2025). 

Neuromodulacja: kiedy potrzeba „wsparcia przewodów”

W części problemów (zwłaszcza przy zaburzeniach pęcherza i dysfunkcjach dna miednicy) rozważa się neuromodulację (np. stymulację krzyżową). Metaanaliza wskazuje, że u wielu pacjentek z zaburzeniami dna miednicy SNM wiąże się z poprawą funkcji seksualnych, choć autorzy podkreślają potrzebę lepszych badań z seksualnością jako głównym punktem końcowym (Khunda et al., 2019). 

Prosty protokół do pracy 

• Diagnoza funkcjonalna: co dokładnie nie działa (czucie, pobudzenie, ból, napięcie, lęk, relacja, leki/choroby) (Dusenbury et al., 2025). 

• Regulacja pobudzenia (codziennie 5–10 min): oddech + rozluźnianie + sygnały bezpieczeństwa (Dusenbury et al., 2025). 

• Ćwiczenia czucia 3–4×/tydz.: różnicowanie bodźców, mapowanie stref, bez presji wyniku (Lever & Leong, 2017). 

• Dno miednicy 3×/tydz.: koordynacja (napięcie–rozluźnienie) i czucie (Zachariou et al., 2024). 

• Stopniowanie bliskości (z partnerem lub solo): stałe zasady bezpieczeństwa i komunikacja bodźców (Brandão et al., 2025).

• Ewaluacja co 2–4 tygodnie: co się poprawia, co nadal wyzwala alarm, jakie modyfikacje są potrzebne (Dusenbury et al., 2025)

Ważne bezpieczeństwo

Przy zmianach rdzenia (zwłaszcza powyżej Th6) w kontekście aktywności seksualnej trzeba uwzględniać m.in. ryzyko dysrefleksji autonomicznej, spastyczność oraz plan pęcherzowo-jelitowy. To jest obszar, gdzie współpraca z zespołem rehabilitacji bywa kluczowa (Consortium for Spinal Cord Medicine, 2010). 

Notka informacyjna

Tekst ma charakter edukacyjny i nie zastępuje diagnozy ani leczenia. Jeśli trudności mają związek z chorobą/urazem neurologicznym, bólem lub przyjmowanymi lekami, warto skonsultować się z lekarzem oraz zespołem rehabilitacji (np. fizjoterapeuta uroginekologiczny/neuro, seksuolog/psychoterapeuta).

Źródła

Brandão, R., Vasconcelos, P., Pereira, R., & Quinta-Gomes, A. L. (2025). Stroke and sexual health: A systematic review of psychological interventions aimed at improving sexual health of stroke survivors. Sexuality and Disability, 43, Article 5. doi: 10.1007/s11195-024-09878-3. 

Consortium for Spinal Cord Medicine. (2010). Sexuality and reproductive health in adults with spinal cord injury: A clinical practice guideline for health-care professionals. The Journal of Spinal Cord Medicine, 33(3), 281–336. doi: 10.1080/10790268.2010.11689709. 

Dusenbury, W., Barnason, S., Vaughn, S., Leclaire, A., Jaarsma, T., & Camicia, M. (2025). Sexual health after a stroke: A topical review and recommendations for health care professionals. Stroke, 56(5), 1312–1322. doi: 10.1161/STROKEAHA.124.044723. 

Geller, D., & Wong, S. (2025). Sexuality and stroke: The importance of considering cognitive and perceptual impairments in post-stroke sexual functioning. Brain Sciences, 15(8), 797. doi: 10.3390/brainsci15080797. 

Khunda, A., McCormick, C., & Ballard, P. (2019). Sacral neuromodulation and sexual function: A systematic review and meta-analysis of the literature. International Urogynecology Journal, 30(3), 339–352. doi: 10.1007/s00192-018-3841-x. 

Lever, S., & Leong, G. (2017). Sexuality following spinal cord injury (Clinical guidelines, Version V1). Agency for Clinical Innovation, State Spinal Cord Injury Service. 

Zachariou, A., Zikopoulos, A., Sapouna, V., Skentou, C., Kaltsas, A., Giannakis, I., Zachariou, D., Dimitriadis, F., Mamoulakis, C., Mai, D. B. T., Phuoc, N. H. V., Takenaka, A., & Sofikitis, N. (2024). Supervised pelvic floor muscle training improves sexual function and diminishes sexual distress in women with relapsing–remitting multiple sclerosis: A randomised controlled study. Journal of Personalized Medicine, 14(1), 88. doi: 10.3390/jpm14010088.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i poglądowy. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji leczenia w rozumieniu przepisów prawa. Informacje zawarte w tekście nie zastępują konsultacji z lekarzem, psychologiem, seksuologiem lub psychoterapeutą ani indywidualnej oceny stanu zdrowia. W przypadku występowania objawów opisanych w artykule, ich nasilenia lub utrzymywania się, należy skonsultować się ze specjalistą. W sytuacjach nagłych (np. silny ból, uraz, krwawienie, objawy ogólne) należy niezwłocznie skontaktować się z pomocą doraźną. Autor nie ponosi odpowiedzialności za skutki wykorzystania treści artykułu bez konsultacji ze specjalistą oraz za decyzje podjęte na podstawie informacji w nim zawartych.

Autor: mgr Iwona Kraszewska-Konisiewicz

psycholożka kliniczna, 

psychoterapeutka, seksuolożka, 

psychotraumatolożka, coach, pedagog

terapeutka par i małżeństw 

W gabinecie pracuję z tym, co najczęściej rozwala życie od środka: kryzysy w związku, zdrada, utrata zaufania, lęk, wstyd, trudności seksualne i skutki traumy. Otrzymasz ode mnie jasne ramy pracy, konkretne narzędzia i bezpieczną przestrzeń do zmiany –

Pracuję głównie Online 

stacjonarnie • Warszawa (Tarchomin) •Nasielsk

Twoje potrzeby- Nasza oferta

300 zł

Terapia traumy to bezpieczny proces, który pomaga uspokoić układ nerwowy, przepracować trudne doświadczenia i zmniejszyć objawy takie jak napięcie, flashbacki, koszmary, lęk czy odrętwienie. Krok po kroku odzyskujesz poczucie kontroli, granice i możliwość bycia w relacjach bez ciągłej czujności lub ucieczki.

350 zł

Coaching to praktyczna, nastawiona na cel współpraca, w której porządkujesz priorytety, wzmacniasz motywację i przekładasz plany na konkretne działania w codzienności. Pomaga przełamać blokady, zbudować konsekwencję i wypracować nawyki, które realnie przybliżają Cię do zmiany w pracy, relacjach i samopoczuciu.

350 zł

Terapia uzależnień to konkretna, wspierająca praca nad przerwaniem przymusu i odzyskaniem kontroli — bez zawstydzania, za to z jasnym planem działania i narzędziami na głód, nawroty i trudne emocje. Pomaga zrozumieć mechanizmy nałogu, odbudować motywację, relacje i codzienne funkcjonowanie, a także stworzyć trwały system trzeźwienia dopasowany do Twojego życia.

350 zł

Terapia seksuologiczna to bezpieczna, dyskretna praca nad trudnościami w sferze seksualnej i intymnej – od spadku libido, bólu czy zaburzeń erekcji po wstyd, lęk, napięcie i problemy w relacji. Pomaga zrozumieć przyczyny, odbudować komfort i bliskość oraz znaleźć realne rozwiązania dopasowane do Twojego ciała, emocji i sytuacji życiowej.

300 zł

Psychoterapia indywidualna to bezpieczna, poufna przestrzeń, w której krok po kroku rozumiesz siebie, swoje emocje i schematy reagowania oraz uczysz się skuteczniej radzić sobie z trudnościami. Pomaga odzyskać wpływ na życie, wzmocnić poczucie własnej wartości i budować bardziej spokojne, satysfakcjonujące relacje ze sobą i z innymi.

400 zł

Terapia par to bezpieczna, prowadzona krok po kroku praca nad komunikacją, zaufaniem i bliskością – bez oceniania, za to z jasnymi zasadami i konkretnymi narzędziami do zmiany. Pomagam Wam zrozumieć, co naprawdę napędza konflikty, zatrzymuje raniące schematy i odbudować relację tak, żeby znów było w niej więcej spokoju, partnerstwa i czułości.

Wskazówki od naszych ekspertów

Copyright © Iwona Kraszewska-Konisiewicz 2026